1.
Α. Ο συγγραφέας του βιβλίου "Γένεσις" στην Παλαιά Διαθήκη φαίνεται ότι βλέπει ένα όραμα (σαν γρήγορο βίντεο, με θέα κοντά στην επιφάνεια της Γης) για την γένεση του κόσμου και την καταγράφει όπως το καταλαβαίνει ένας άνθρωπος της εποχής του.
Την 1η ημέρα αναφέρει ότι: "...και εγένετο φως": Εδώ έχουμε την Μεγάλη Έκρηξη, το γνωστό Bing Bang, κατά την 1η ημέρα (ή 1η "εποχή, περίοδο") της Δημιουργίας.
Την 2η ημέρα γίνεται ...ο ουράνιος θόλος και ο διαχωρισμός των υδάτων, δηλ. των εναέριων νεφών και των επίγειων θαλασσών.
Την 3η ημέρα εμφανίζονται ...τα φυτά. Η πρώτη έμβια μορφή ζωής.
Την 4η ημέρα εμφανίζονται ...ο ήλιος, η σελήνη και οι αστέρες: Μα, καλά, την 4η ημέρα; Όταν άνοιξαν τα πυκνά σύννεφα που περιέβαλλαν την Γη λόγω αερίων και κυρίως υδρατμών, ο συγγραφέας, που είναι στο όραμα κάπως επάνω από την επιφάνειά της, βλέπει ξαφνικά τα ουράνια σώματα (που προϋπήρχαν) να ξεπροβάλλουν για πρώτη φορά στον ουρανό της Γης. Τα αρχαιότατα φυτά, λοιπόν, της 3ης ημέρας άρχισαν να εμφανίζονται ήδη με την αραιότερη, αλλά ολική, νέφωση που επέτρεπε το φως να περάσει, αλλά δεν φαινόταν ακόμα ο ίδιος ο Ήλιος και τα άστρα!
Την 3η ημέρα εμφανίζονται ...τα φυτά, ..την 5η ημέρα τα ζώα και την 6η ημέρα ...ο άνθρωπος: Με την σειρά της τροφικής αλυσίδας επάνω στην Γη.
Β. Τελικά, την 6η ημέρα η Π.Δ. περιγράφει: α) τον πρώτο βιολογικό άνθρωπο επάνω στην Γη ή β) τον πρώτο αθάνατο άνθρωπο;
Φαίνεται πως από τον πρώτο βιολογικό άνθρωπο, που έχει εξελιχθεί σημαντικά επάνω στην Γη, προέρχεται στις αρχές της Νεολιθικής εποχής ο Αδάμ, αλλά του προστίθεται η ιδιότητα που τον καθιστά εν δυνάμει αθάνατο (και κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση του Θεού), και όχι φύσει αθάνατο. Σύμφωνα, ήδη, με τους εκκλησιαστικούς πατέρες, δεν έχει το φυσικό χάρισμα της αθανασίας, αλλά την δυνατότητα αθανασίας όσο επικοινωνεί καθημερινά μέσω προσευχής αλλά και συνομιλεί απευθείας με τον Θεό, Ο Χριστός, δηλαδή, θα ερχόταν ούτως ή άλλως στην Γη - ανεξάρτητα από το προπατορικό αμάρτημα - για να λάβει το ανθρώπινο σώμα και να του προσδώσει έτσι την αιώνια ζωή, αλλά χωρίς την ...σταυρική θυσία αυτή την φορά! Την δυνατότητα αυτή της αθανασίας ο Αδάμ και η Εύα την χάνουν μετά την παρακοή, οι άνθρωποι όμως έχουν αρχικά μακροημέρευση (ο Αδάμ έζησε 930 έτη, ο δε Μαθουσάλας 969 έτη, ενώ τα έτη αυτά όλο και μειώνονται στον κατάλογο της Π.Δ. με τους απογόνους του, και έτσι στην εποχή του Αβραάμ καταλήγουν γύρω στα 120 χρόνια).
Η Γένεση, λοιπόν, ασχολείται μόνον με τον πρόγονο του Αβραάμ, δηλ. με την γενεαλογία της φυλής του Αδάμ, και έπειτα μόνο με την γενεαλογία της φυλής του Αβραάμ, του απογόνου του (γιατί από αυτή θα προέλθει ο Χριστός μέσω της Παναγίας), φυλή που προκύπτει από την πρώτη, η οποία έχει όνως χάσει πλέον την αξία της.
Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο είναι και το εξής: Όταν ο Κάιν μετά τον φόνο του αδελφού του, του Άβελ, καταφεύγει στο απέναντι της Εδέμ μέρος, στην Ναίδ, μας λέει η Π.Δ. πως εκεί γνώρισε την γυναίκα του και προήλθαν οι απόγονοί του, η δική του φυλή, πως έφτιαξε μια πόλη κλπ. Από πού θα έβρισκε γυναίκα ο Κάιν; Από το σόι του Αδάμ; Όχι, βέβαια, αλλά από άλλη φυλή, γένος, των άλλων ανθρώπων, που προϋπήρχαν έξω από την κλειστή περιοχή του Παραδείσου (ο οποίος βρισκόταν μέσα στην ευρύτερη χώρα της Εδέμ). Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις Αγίων, ο Αδάμ και η Εύα αποκάλυψαν στους απογόνους τους μόνον προς το τέλος της ζωής τους το φοβερό μυστικό για την πρότερη ζωή τους στον Παράδεισο! Και η Εύα απέθανε 3 μόλις ημέρες μετά τον θάνατο του Αδάμ..
Παράδεισος σημαίνει στα περσικά "κλειστός κήπος" και φαίνεται πως βρισκόταν: α) στην περιοχή του Κουβέιτ, όπου οι εκβολές του Τίγρη και Ευφράτη συνενώνονταν με τα άλλα 2 ποτάμια (από τα συνολικά 4 που αναφέρει η Π.Δ. - για το ένα από την μεριά της Περσίας βρήκαν δορυφορικά την ξερή κοίτη του, ενώ το άλλο ερχόταν από την πλευρά της Αραβίας), και μάλλον όχι: β) σε περιοχή προς τις πηγές του Τίγρη και Ευφράτη (σύμφωνα με άλλη άποψη, όπου έχουν εντοπίσει εκεί αντίστοιχα τα άλλα 2 ποτάμια). Η περιοχή αυτή στις εκβολές άλλαξε με τις προσχώσεις των ποταμών, ώστε να μεταφερθεί η ακτή πολύ πιο νότια.
Εκεί βρέθηκε η πιο παλαιά πόλη της Σουμερίας, η Εριδού ή Εριντού, γύρω στο 5.400 π.Χ., ενώ ο Αδάμ ζούσε γύρω στο 5.500 π.Χ. (κάνοντας την προσθήκη των συνολικών ετών που πέρασαν μέχρι να γεννηθεί ο κάθε απόγονος του Αδάμ [πιθανόν ..όχι ο πρώτος, αλλά ο κατάλληλος (;) κάθε φορά για διαδοχή] στον κατάλογο που αναφέρει η Π.Δ. ως και την εποχή που ο Αβραάμ μετακινήθηκε από την γειτονική (της Εριντού) πόλη Ουρ προς την Χαναάν γύρω στο 2.090 π.Χ.).
Με βάση αυτό το έτος (και με ηλικία Αβραάμ γύρω στα 70), πηγαίνοντας προς τα πίσω, με την πρόσθεση των συνολικών ετών καταλήγουμε πως απαρχή για τον Αδάμ είναι περίπου το έτος 5.650 π.Χ.
Το 6.000 ή 5.500 π.Χ. είναι η αρχή της Νεολιθικής εποχής για την Ευρώπη (ενώ το 10.000 π.Χ. για την Ασία). Η αρχή της Παλαιολιθικής εποχής θεωρείται το έτος 2.500.000 π.Χ.
Γύρω στο 3.500 π.Χ. έγινε σύμφωνα με την γενεαλογία της Π.Δ. ο Κατακλυσμός (η ιστορία του υπάρχει σε όλες τις φυλές της Γης, όπως π.χ. στους αρχ. Έλληνες, ακόμα και στους Ινδιάνους της Παταγονίας), πολύ πιθανόν μέσα στην υποβρύχια παράκτια περιοχή του Ευξείνου Πόντου (και μόνον εκεί, αλλά θεωρήθηκε σαν παγκόσμιο γεγονός με βάση τις γνώσεις της εποχής και πριν εξαπλωθούν οι απόγονοί τους). Εκεί έχουν βρει οι Ρώσοι αρχαιολόγοι οικισμούς σε μεγάλο βάθος γύρω από τις ακτές του (μέχρι και 1000 μ.), και φαίνεται πως όταν τα νερά της Μεσογείου ξεχύθηκαν από τον Βόσπορο, σύμφωνα με τους γεωλόγους, ανέβασαν ξαφνικά την στάθμη του Ευξείνου Πόντου και κατέπνιξαν τους οικισμούς αυτούς.
Το όρος Αραράτ, εξάλλου, είναι ανατολικά του Ευξείνου Πόντου, ενώ και η κοιτίδα των ΙνδοΕυρωπαίων θεωρείται ότι είναι πιο βόρεια, στην στέππα πιο ανατολικά από την Κριμαία, δηλ. στην αρχαία Κολχίδα (εκεί όπου πήγαν οι Αργοναύτες για το χρυσόμαλλο δέρας!). Από εκεί φαίνεται ότι κατέβηκαν πιο νότια γύρω στο 2.500 π.Χ. οι πρωτο-Έλληνες:
α) μέσω Βαλκανίων πρώτα οι Δωριείς [η γνωστή κάθοδος των Δωριέων], οι οποίοι ανήκαν στον λεγόμενο Βαλκανικό κλάδο γλωσσών (Ελληνική, Αρμενική, Αλβανική, Φρυγική, ίσως και Θρακική γλώσσα) και
β) μέσω Ανατολικής Τουρκίας και Βοσπόρου έπειτα οι Ίωνες [ακολουθώντας τα παράλια ως την νότια Ελλάδα], οι οποίοι ανήκαν στον Ελληνο-Άριο κλάδο γλωσσών (Ελληνική, Φρυγική, Αρμενική, Ινδο-Ιρανική γλώσσα).
(σημαντική πηγή: Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας: https://oodegr.com/index.htm)
2.
Η σύγχρονη επιστήμη και το ανθρώπινο γονιδίωμα
Οι σύγχρονες έρευνες στο ανθρώπινο γονιδίωμα, και ειδικότερα η μελέτη του DNA, έχουν επιτρέψει στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν σημαντικά τμήματα της εξελικτικής και γενεαλογικής ιστορίας του ανθρώπου. Μέσα από την σύγκριση γενετικών αλληλουχιών, την μελέτη των μεταλλάξεων και την εφαρμογή μεθόδων της πληθυσμιακής γενετικής, οι ερευνητές μπορούν να εντοπίζουν κοινές γενετικές γραμμές και να εκτιμούν πότε έζησαν οι πρόγονοι στους οποίους αυτές συγκλίνουν.
Δύο από τις πιο γνωστές έννοιες που προέκυψαν από αυτή την έρευνα είναι ο «Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ» και η «μιτοχονδριακή Εύα». Οι ονομασίες αυτές είναι συμβολικές και δεν αναφέρονται στον βιολογικά πρώτο άνδρα και στην πρώτη γυναίκα της ανθρωπότητας. Περιγράφουν δύο διαφορετικούς κοινούς προγόνους, οι οποίοι προσδιορίζονται μέσα από δύο διαφορετικές γενετικές γραμμές: το χρωμόσωμα Υ και το μιτοχονδριακό DNA.
Ο «Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ»
Το χρωμόσωμα Υ αποτελεί ένα από τα χρωμοσώματα του ανθρώπινου γονιδιώματος και, κατά κανόνα, μεταβιβάζεται από τον πατέρα στον γιο. Επειδή μεγάλο μέρος του χρωμοσώματος Υ δεν υπόκειται σε ανασυνδυασμό με το χρωμόσωμα Χ, οι γενετιστές μπορούν να μελετούν τις γενετικές παραλλαγές του και να ανακατασκευάζουν πατρογραμμικά γενεαλογικά δέντρα.
Ακολουθώντας αυτή την γενετική γραμμή προς τα πίσω στον χρόνο, καταλήγουμε σε έναν κοινό πατρογραμμικό πρόγονο, τον λεγόμενο «Υ-χρωμοσωμικό Αδάμ». Πρόκειται για έναν πραγματικό άνδρα του απώτατου παρελθόντος, από τον οποίο προέρχεται, μέσω μιας αδιάσπαστης αλυσίδας πατέρων και γιων, η συγκεκριμένη γραμμή του χρωμοσώματος Υ που συναντάται σε όλους τους σημερινούς άνδρες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σημερινό χρωμόσωμα Υ είναι πανομοιότυπο με εκείνο του συγκεκριμένου ανθρώπου. Κατά την διάρκεια χιλιάδων γενεών έχουν συσσωρευτεί μεταλλάξεις και άλλες γενετικές αλλαγές. Ωστόσο, οι πατρικές γραμμές του χρωμοσώματος Υ των σημερινών ανθρώπων συνδέονται τελικά με εκείνον μέσω μιας συνεχούς αλυσίδας πατέρα και γιου.
Ο όρος «κοινός πρόγονος» αναφέρεται εδώ σε μια συγκεκριμένη γενετική γραμμή και όχι στο σύνολο του ανθρώπινου γονιδιώματος. Ο Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ δεν ήταν ο μοναδικός πρόγονος των σημερινών ανθρώπων, ούτε ο πρώτος άνδρας που έζησε.
Η ηλικία του Υ-χρωμοσωμικού Αδάμ δεν μπορεί να προσδιοριστεί με απόλυτη ακρίβεια. Οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με τα δείγματα που μελετώνται, τις γενετικές παραλλαγές που εξετάζονται, τις μεθόδους ανακατασκευής του γενεαλογικού δέντρου και τις παραδοχές σχετικά με τον ρυθμό των μεταλλάξεων. Διάφορες μελέτες έχουν δώσει εκτιμήσεις που κυμαίνονται από περίπου 120.000 έως 300.000 χρόνια ή και περισσότερο. Για παράδειγμα, η μελέτη των Karmin και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε το 2015, εκτίμησε την ηλικία του κοινού πατρογραμμικού προγόνου περίπου στα 254.000 χρόνια, με σημαντικό διάστημα αβεβαιότητας.
Επομένως, δεν είναι επιστημονικά ορθό να παρουσιάζεται μία μοναδική χρονολογία ως οριστικά αποδεδειγμένη. Η ευρύτερη εξελικτική εικόνα συνδέει την προέλευση αυτής της γενετικής γραμμής με την Αφρική, όμως η ακριβής γεωγραφική περιοχή όπου έζησε ο συγκεκριμένος πρόγονος δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα μόνο από το σημερινό γενετικό δέντρο.
Η «μιτοχονδριακή Εύα»
Μια αντίστοιχη, αλλά ανεξάρτητη, εικόνα προκύπτει από την μελέτη του μιτοχονδριακού DNA. Τα μιτοχόνδρια είναι οργανίδια που βρίσκονται μέσα στα κύτταρά μας και διαθέτουν το δικό τους μικρό γονιδίωμα. Το ανθρώπινο μιτοχονδριακό γονιδίωμα περιλαμβάνει 37 γονίδια και μεταβιβάζεται σχεδόν αποκλειστικά από την μητέρα.
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες διαθέτουν μιτοχονδριακό DNA. Ωστόσο, υπό τις συνήθεις συνθήκες της ανθρώπινης αναπαραγωγής, μόνο οι γυναίκες το μεταβιβάζουν στην επόμενη γενιά. Αν ακολουθήσουμε αυτή την γραμμή κληρονομικότητας προς τα πίσω, καταλήγουμε σε μία κοινή μητρογραμμική πρόγονο όλων των σημερινών ανθρώπων. Αυτή είναι η λεγόμενη «μιτοχονδριακή Εύα». Η μιτοχονδριακή Εύα δεν ήταν η πρώτη γυναίκα της ανθρωπότητας ούτε η μοναδική γυναίκα που ζούσε την εποχή της. Ήταν μία από τις πολλές γυναίκες που έζησαν σε αρχαίους ανθρώπινους πληθυσμούς και είχαν τη δική τους γενετική και γενεαλογική ιστορία.
Πώς διακόπτονται οι μητρικές γραμμές; Για να κατανοήσουμε την έννοια της μιτοχονδριακής Εύας, είναι σημαντικό να διακρίνουμε την ύπαρξη απογόνων από τη συνέχιση μιας συγκεκριμένης μητρογραμμικής γραμμής. Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να αποκτήσει πολλούς γιους. Οι γιοι της θα κληρονομήσουν το μιτοχονδριακό DNA της, αλλά δεν θα το μεταβιβάσουν στα δικά τους παιδιά. Εάν καμία από τις κόρες της δεν αποκτήσει απογόνους που συνεχίζουν την συγκεκριμένη μητρική γραμμή, αυτή μπορεί να διακοπεί, ακόμη και αν η γυναίκα είχε πολλούς απογόνους και σημαντική γενετική συνεισφορά στις επόμενες γενιές. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλες γυναίκες δεν άφησαν γενετική κληρονομιά. Οι απόγονοί τους μπορεί να συνεχίζουν να φέρουν τμήματα του πυρηνικού DNA τους, αν και το μιτοχονδριακό DNA τους δεν διατηρήθηκε μέσα από μια αδιάσπαστη αλυσίδα μητέρων και παιδιών.
Όπως και στην περίπτωση του Υ-χρωμοσωμικού Αδάμ, η ηλικία της μιτοχονδριακής Εύας υπολογίζεται με γενετικές μεθόδους και περιλαμβάνει αβεβαιότητες. Διαφορετικές μελέτες έχουν δώσει διαφορετικές εκτιμήσεις. Μία σημαντική μελέτη των Poznik και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε στο Science το 2013, εκτίμησε την ηλικία του κοινού προγόνου του μιτοχονδριακού DNA περίπου μεταξύ 99.000 και 148.000 ετών. Άλλες μελέτες έχουν δώσει διαφορετικά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τη μέθοδο χρονολόγησης και τις παραδοχές για τον ρυθμό μεταλλάξεων. Η μιτοχονδριακή Εύα συνδέεται με την Αφρική στο πλαίσιο της ανθρώπινης εξελικτικής ιστορίας. Ωστόσο, η χρονολόγησή της δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα αμετάβλητο ή απόλυτα καθορισμένο επιστημονικό δεδομένο. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η μιτοχονδριακή Εύα αντιπροσωπεύει μία συγκεκριμένη μητρογραμμική γενετική γραμμή και όχι την μοναδική γενετική καταγωγή όλων των ανθρώπων.
Δεν ήταν απαραίτητα ζευγάρι
Ο «Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ» και η «μιτοχονδριακή Εύα» δεν ήταν απαραίτητα ζευγάρι. Οι δύο γενετικές γραμμές είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους και μπορεί να έχουν διαφορετική ηλικία. Οι δύο άνθρωποι μπορεί να έζησαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Οι εκτιμήσεις της ηλικίας τους έχουν αβεβαιότητες και δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι υπήρξαν σύγχρονοι ή ότι συνδέονταν μεταξύ τους ως ζευγάρι.
Ο λόγος είναι ότι η «Εύα» προσδιορίζεται από τη μητρογραμμική κληρονομικότητα του μιτοχονδριακού DNA, ενώ ο «Αδάμ» από την πατρογραμμική κληρονομικότητα του χρωμοσώματος Υ. Πρόκειται για διαφορετικά γενετικά συστήματα, τα οποία έχουν την δική τους εξελικτική ιστορία. Δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι οι δύο αυτές γενετικές γραμμές συγκλίνουν στο ίδιο χρονικό σημείο ή ότι οι κοινοί πρόγονοί τους είχαν κάποια ιδιαίτερη μεταξύ τους σχέση. Στην πραγματικότητα, κάθε τμήμα του ανθρώπινου γονιδιώματος έχει τη δική του γενεαλογική ιστορία. Τα διαφορετικά τμήματα του DNA μπορεί να οδηγούν σε διαφορετικούς κοινούς προγόνους, επειδή κληρονομούνται και ανασυνδυάζονται μέσα από διαφορετικές γενετικές διαδρομές.
Δεν ήταν οι πρώτοι άνθρωποι
Ούτε ο «Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ» ούτε η «μιτοχονδριακή Εύα» ήταν οι πρώτοι Homo sapiens. Η εμφάνιση ενός είδους δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, σαν να υπήρξε μια συγκεκριμένη γέννηση κατά την οποία εμφανίστηκε ξαφνικά ο «πρώτος άνθρωπος». Η εξέλιξη είναι μια σταδιακή διαδικασία που αφορά πληθυσμούς και εκτείνεται σε πολλές γενιές. Όταν έζησαν οι δύο αυτοί πρόγονοι, υπήρχαν ήδη ανθρώπινοι πληθυσμοί με μακρά και σύνθετη γενετική ιστορία. Ο καθένας από τους δύο αντιπροσωπεύει μία συγκεκριμένη γενεαλογική γραμμή που, σε αντίθεση με πολλές άλλες, δεν διακόπηκε μέχρι σήμερα. Το γεγονός ότι οι σημερινοί άνθρωποι μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο ως προς μια συγκεκριμένη γενετική γραμμή δεν σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος πρόγονος ήταν ο μοναδικός άνθρωπος της εποχής του ή ότι όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι εξαφανίστηκαν.
Η συνολική γενετική καταγωγή του ανθρώπου
Ένα σημαντικό σημείο είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος του DNA μας δεν προέρχεται αποκλειστικά από τον «Αδάμ» ή την «Εύα». Το χρωμόσωμα Υ και το μιτοχονδριακό DNA αποτελούν μόνο δύο ειδικές περιπτώσεις γενετικής κληρονομικότητας. Το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου γονιδιώματος βρίσκεται στον πυρήνα των κυττάρων και προέρχεται από τη συνδυασμένη γενετική συνεισφορά πολλών προγόνων, μέσω διαδοχικών γενεών και γενετικού ανασυνδυασμού. Οι άνθρωποι που έζησαν στο παρελθόν συνέβαλαν με διαφορετικούς τρόπους στην γενετική σύνθεση των σημερινών πληθυσμών. Κάποιοι άφησαν απογόνους μέσω πατρογραμμικών ή μητρογραμμικών γραμμών που συνεχίζονται μέχρι σήμερα, ενώ άλλοι άφησαν γενετική κληρονομιά μέσω διαφορετικών διαδρομών. Επομένως, η ανθρώπινη καταγωγή δεν μπορεί να περιοριστεί σε δύο συγκεκριμένους προγόνους. Είναι αποτέλεσμα της συνεισφοράς αμέτρητων ανδρών και γυναικών που έζησαν σε διαφορετικές εποχές και πληθυσμούς.
Τι πραγματικά μας αποκαλύπτουν αυτές οι δύο έννοιες
Ο «Υ-χρωμοσωμικός Αδάμ» και η «μιτοχονδριακή Εύα» αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η σύγχρονη γενετική μπορεί να ανιχνεύσει βαθιές γενεαλογικές διαδρομές μέσα στον χρόνο. Ο πρώτος αντιπροσωπεύει τον πιο πρόσφατο κοινό πατρογραμμικό πρόγονο της συγκεκριμένης γραμμής του χρωμοσώματος Υ, από τον οποίο αυτή συνδέεται με τους σημερινούς ανθρώπους μέσω μιας αδιάσπαστης αλυσίδας πατέρων και γιων. Η δεύτερη αντιπροσωπεύει την πιο πρόσφατη κοινή μητρογραμμική πρόγονο της συγκεκριμένης γραμμής του μιτοχονδριακού DNA, από την οποία αυτή συνδέεται με τους σημερινούς ανθρώπους μέσω μιας αδιάσπαστης αλυσίδας μητέρων και παιδιών.
Οι ονομασίες «Αδάμ» και «Εύα» είναι μεταφορικές και συνδέονται με τη βιβλική παράδοση. Δεν αποτελούν επιστημονική απόδειξη ότι η ανθρωπότητα ξεκίνησε από ένα μοναχικό ζευγάρι. Αντίθετα, αποκαλύπτουν κάτι διαφορετικό και ιδιαίτερα σημαντικό: μέσα στους μεγάλους πληθυσμούς των ανθρώπων που έζησαν στο παρελθόν, ορισμένες γενεαλογικές γραμμές διακόπηκαν, ενώ άλλες συνέχισαν αδιάσπαστες μέχρι σήμερα. Ανάμεσα σε αυτές βρίσκονται μία πατρική γραμμή του χρωμοσώματος Υ και μία μητρική γραμμή του μιτοχονδριακού DNA, οι οποίες συνδέουν τους σημερινούς ανθρώπους με προγόνους που έζησαν στην Αφρική σε βαθύ προϊστορικό χρόνο. Η μελέτη αυτών των δύο γραμμών δεν μας αποκαλύπτει την ύπαρξη ενός αρχικού ανθρώπινου ζευγαριού. Μας προσφέρει, όμως, ένα εντυπωσιακό παράδειγμα της δυνατότητας της επιστήμης να ανασυνθέτει τμήματα της ανθρώπινης ιστορίας μέσα από το DNA και να φωτίζει τη σύνθετη πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης.
(Συμπλήρωμα)
Μόνο το 1-2% του γονιδιώματος του ανθρώπου φαίνεται να είναι αποκλειστικά ανθρώπινο και περιλαμβάνει κρίσιμες ρυθμιστικές αλληλουχίες που επηρεάζουν κυρίως τα εξής:
ανάπτυξη εγκεφάλου, λόγο και γλώσσα, κοινωνική συμπεριφορά.
Οι ομοιότητες δεν σημαίνουν ότι ο άνθρωπος «μοιάζει» με αυτά τα είδη, αλλά ότι μοιράζεται κοινή εξελικτική ιστορία, καθώς μοιάζει ή διαφέρει από αυτά στα εξής:
α) χιμπατζής: ομοιότητα ~98–99% στα γονίδια / διαφορά ~10–15% στις ρυθμιστικές περιοχές, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι στις επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες) ,
β) ποντίκι: ομοιότητα ~85% (τα περισσότερα βασικά γονίδια είναι κοινά, παρά τη μεγάλη μορφολογική διαφορά),
γ) σκύλος: ομοιότητα ~84% (πολλά κοινά γονίδια για ανοσοποιητικό, ανάπτυξη και μεταβολισμό),
δ) αγελάδα: ομοιότητα ~80%,
ε) ψάρι ζέβρα (zebrafish): ομοιότητα ~70%,
στ) κότα: ομοιότητα ~60%,
ζ) μύγα δροσόφυλλα (drosophila): ομοιότητα ~60% (εντυπωσιακό για έναν οργανισμό τόσο διαφορετικό),
η) φυτό αραβίδοψη (arabidopsis): ομοιότητα ~20–25%.
Ο άνθρωπος και τα ζώα μοιράζονται βασικά γονίδια ακόμη και με τα φυτά για τον κυτταρικό κύκλο και τον μεταβολισμό τους. (Η προσωπικότητα έχει κληρονομικότητα περίπου 40–60%. Η ψυχολογική υγεία επηρεάζεται από γονίδια, αλλά δεν καθορίζεται από αυτά. Οι εμπειρίες, οι σχέσεις, η κουλτούρα και οι επιλογές μας έχουν τεράστια επίδραση. Τα γονίδια βάζουν το “πλαίσιο”, αλλά η ζωή γράφει την ιστορία.)
Η ζωή χρειάζεται ένα σταθερό αποθηκευτικό μέσο (DNA) και ένα ευέλικτο λειτουργικό μέσο (πρωτεΐνες). Το DNA είναι σταθερό, οι πρωτεΐνες είναι δυναμικές. Η ζωή «επένδυσε» στις πρωτεΐνες ως το βασικό εργαλείο λειτουργίας.
Η ζωή στη Γη χρησιμοποιεί 20 βασικά αμινοξέα (πιθανότατα ξεκίνησε με 4–8 αμινοξέα και επεκτάθηκε σταδιακά). Ο κώδικας είναι προϊόν εξέλιξης, φυσικής επιλογής και χημικής λογικής, όχι τυχαίας δημιουργίας. Οι προσομοιώσεις σε υπολογιστές δείχνουν ότι ο πραγματικός κώδικας είναι από τους «βέλτιστους» δυνατούς (από το 99,999% των τυχαίων κωδίκων), καθώς βρίσκεται στο κορυφαίο 0,01% – 0,1% των πιο ανθεκτικών κωδίκων σε λάθη μετάλλαξης.
Αν δημιουργείτο τυχαία ένας γενετικός κώδικας, η πιθανότητα να πετύχει έναν τόσο καλό όσο ο πραγματικός είναι 1 στο 1 εκατομμύριο ή και λιγότερο. Ο κώδικας προέκυψε σταδιακά, καθώς τα πρώτα μόρια RNA–αμινοξέων «έδεναν» πιο σταθερά σε συγκεκριμένους συνδυασμούς. Υπάρχουν μικρές παραλλαγές του γενετικού κώδικα σε μερικούς οργανισμούς (μιτοχόνδρια, ορισμένα βακτήρια).
Αυτό δείχνει ότι ο κώδικας εξελίχθηκε, δεν εμφανίσθηκε έτοιμος. Αν ήταν τυχαίος και «μοναδικός», δεν θα υπήρχαν παραλλαγές. Η εξέλιξη και η φυσική επιλογή είχαν πολύ χρόνο να βελτιστοποιήσουν ένα αρχικά απλό σύστημα. Έγινε εξαιρετικά ανθεκτικός σε λάθη και «πάγωσε» όταν έγινε αρκετά πολύπλοκος για να αλλάξει.
